Žetta er mišur.

Žaš er mjög mikilvęgt aš dómari eigi žess kost aš geta dęmt sameiginlega forsjį. Žetta hefur įn efa veriš rökstutt vķša og mun ég ekki gera žaš hér. Ekkert mįl af žessu tagi er eins og skiptir verulegu mįli aš auka valmöguleika dómara og mešdómara.

Į mķnum ferli sem sįlfręšingur hef ég nokkrum sinnum veriš mešdómari ķ forsjįrdeilumįlum og minnist ég a.m.k. tveggja dómsmįla sem brįšvantaši aš geta gripiš til žess aš dęma sameiginlegt  forręši.

Ég er bara aš djóka“ eša "grķn" heyrist bżsna oft, einkum mešal barna og unglinga en einnig stundum hjį fulloršnum. Žessi setning er gjarnan sögš ķ kjölfariš į einhverri athugasemd ķ žeim tilgangi aš draga śr mögulega neikvęšum įhrifum sem athugasemdin gęti haft į viškomandi ašila. Žegar į eftir fylgir „ég er bara aš djóka“ eša "ég er bara aš grķnast" er stundum eins og eitthvaš neikvętt sé undirliggjandi. Žaš sem sagt er meš djók, eša grķnķvafi er nįttśrulega stundum fįtt annaš en „smį skot“, og getur virkaš į hinn ašilan sem móšgandi eša sęrandi athugasemd(ir).

Hvatar aš baki žess aš segja „ég er bara aš djóka“ geta veriš allt frį žvķ aš vera kaldhęšinn hśmor, biturleiki, kvikindisskapur, hatursfullar hugsanir eša bara afbrżšisemi. Stundum er viškomandi aš reyna aš vera fyndinn ķ augum félaganna og gerir žaš meš žessum hętti, en žį į kostnaš einhvers annars. Sį sem bętir viš „ég var bara aš djóka“ vill nefnilega ekki fį neinn bakreikning, t.d. aš verša įsakašur um aš hafa višhaft neikvęša eša sęrandi framkomu. Verši hann krafinn skżringa segir hann einfaldlega „jį en ég var bara aš djóka“. Skilabošin eru „ekki taka žaš sem ég var aš segja OF alvarlega en ég meinti žaš kannki samt“.

Sennilega er žetta ekki svo hįalvarlegt nema ef ekki sętu oft eftir blendnar tilfinningar hjį „hinum ašilanum“. Hugsunin og tilfinningin um aš kannski hafi veriš heilmikil meining og alvara aš baki oršunum sem sögš voru situr eftir og vangaveltur um hvort eigi aš taka athugasemdinni sem grķni eša alvöru. Hver svo sem nišurstašan veršur ķ huga viškomandi skilja tjįskipti af žessu tagi oft eftir sig slęma tilfinningu. Öllu grķni fylgir jś oft einhver alvara.

En aušvitaš veršur aš vera hęgt aš gantast eša spauga og sannarlega er gott aš temja sér aš taka sig ekki of hįtķšlega. En börn eru börn og žau hafa ekki alltaf žroska til aš vinna śr žvķ sem sagt er ķ "djóki" eša "grķni". Orš bera alltaf einhverja įbyrgš. Ef neikvęš, jafnvel žótt sett fram ķ grķni, eiga žau žaš til aš lifa lengur en žęgilegt er, gera usla og raska sįlarró.

Foreldrar og kennarar sem heyra börn nota žetta mikiš, ęttu aš benda žeim į aš žau gętu veriš aš sęra žann sem žau tala viš og aš „djókinu“ sé ekki endilega tekiš sem slķku. Hęgt er aš hvetja žau til hugsa hvaš žau eru aš segja og spyrja sig hvort žau myndu vilja lįta "djóka" svona meš sig. Hreinskiptin samskipti eru aušvitaš žaš sem hlżtur aš vera eftirsóknaveršast aš tileinka sér ef horft er til almennra samskipta manna į milli. Hęfni til aš greina į milli žess hvaš hęgt er aš segja įn žess aš sęra og hvaš best er aš lįta kyrrt liggja kemur meš žroska og er einnig lišur ķ almennu grunnuppeldi.

Kennum börnum okkar aš hafa ašgįt ķ nęrveru sįlar aš leišarljósi. Börn og fulloršnir hafa gott af žvķ aš rifja upp tvennt ķ žessu sambandi:
Hugsa įšur en talaš er og prófa sem oftast aš setja sig ķ spor annarra.

Ķ žķnum sporum
Höldum saman gegn einelti og kynferšislegri įreitni
www.kolbrunbaldurs.is

Fleiri žęttir koma inn į vefinn innan tķšar m.a. um:
PMT uppeldistękni
Hugręna atferlismešferš
Dįleišslu
Įhyggjur og kvķša hjį ungum börnum
Leišrétting  į kyni žar sem Anna Kristjįnsdóttir ręšir um lķf sitt og reynslu.

Nż  heimsķša,
Höldum saman gegn einelti og kynferšislegri įreitni
hefur veriš opnuš.

Allir žeir sem hafa meš mannaforrįš aš gera geta nįlgast hagnżtar upplżsingar um t.d. helstu grunnatriši višbragšsįętlunar ef upp koma eineltismįl eša kvörtun um kynferšislegt įreiti į vinnustaš, ķ skóla eša ķ ķžrótta-, ęskulżšs- og félagsmišstöšvum.

Um er aš ręša hrįefni sem sérhver stofnun getur nżtt til aš hanna og žróa sķna eigin višbragšsįętlun sem hentar viškomandi stofnun.

Einnig er į sķšunni forvarnarfręšsla, upplżsingar um algengar birtingamyndir eineltis og kynferšislegs įreitis sem gagnast getur stjórnendum, nemendum, foreldrum, starfsmönnum, kennurum, žolendum og gerendum eineltis.

Įstęša fyrir stofnun heimasķšunnar www.kolbrunbaldurs.is. er aš žaš viršist vera mikill įhugi i samfélaginu aš taka žessi mįl fastari tökum. Žess vegna langar mig aš mišla hagnżtri žekkingu sem ég hef aflaš mér um žennan mįlaflokk s.l. 20 įr til žeirra sem geta nżtt hana meš einhverjum hętti.

 Ķ žķnum sporum

Ķ skugga eineltis
Enn einn dagur aš kveldi,
einmana sorgbitin sįl.
Vonlaus, vesęl ligg undir feldi,
vafra um hugans sįrustu mįl.

Lķši barni illa ķ skólanum žarf aš taka žaš hįalvarlega, skoša ķ grunninn hvaš veldur og hętta ekki fyrr en bśiš er aš bęta śr žannig aš barniš geti hlakkaš til aš koma ķ skólann og geti notiš žess aš vera žar.

Skólinn er ekki bara mikilvęgur vegna nįmsefnisins. Žaš er svo margt annaš sem börnin eru aš fį śt śr skólasókn en aš lęra į bókina eins og viš vitum.  Aš taka žennan rétt frį žeim vęri mannréttindabrot.

Skil žó alveg žann punkt sem Margrét Pįla er aš nefna meš mótiveringu foreldranna og aš žeir sjįi žetta ekki vera kvöš fyrir barniš sitt sem e.t.v. lķšur illa ķ skólanum.

Öll börn eiga rétt į žvķ aš lķša vel ķ skólanum sķnum. Góš samvinna viš foreldra er lykilatriši.