Hjįlp til handa börnum sem sżna įrįsargirni

Ekki er óalgengt aš börn sżni į einhverjum tķma bernsku sinnar įrįsargirni ķ tengslum viš skapofsaköst. Oftast er um aš ręša stutt tķmabil en ķ sumum tilfellum getur slķk hegšun stašiš yfir ķ lengri tķma. Birtingarmyndir įrįsargirni fara m.a. eftir aldri og žroska. Dęmi um birtingarmyndir įrįsargirni er aš henda hlutum, brjóta eša sparka ķ hluti, t.d. hśsgögn og huršir, rįšast į foreldra/systkini, lemja, sparka eša bķta. Ef tilfelli eru sjaldgęf žį er frekar um tilfallandi atvik aš ręša svo sem aš barniš er śrvinda, stressaš og illa upplagt. Sé žetta hegšun sem birtist ķtrekaš og jafnvel įn lķtils tilefnis eru orsakir lķklegast flóknari.

Börn sem sżna ķtrekaša įrįsargirni verša ekki endilega ofbeldisfullir einstaklingar į fulloršinsįrum sérstaklega ef gripiš er inn ķ meš višeigandi ķhlutun eša breytingum og unniš markvisst aš žvķ aš hjįlpa barninu aš slökkva į hegšuninni. Ef gefiš er eftir kröfum barnsins og įrįsargirni žess leyfš aš višgangast eru žaš skilaboš um aš svona hegšun lķšist ķ mótlęti og andstreymi.

Orsakir og įhęttužęttir
Orsakir įrįsargirni og ofbeldishegšunar geta veriš af żmsum toga. Žęr geta veriš lķffręšilegar žegar įrįsargirni į rót sķna aš rekja til raskana af einhverju tagi svo sem frįviks ķ vitsmunažroska, athyglisbrests meš eša įn ofvirkni (ADHD) eša annarra raskana. Orsakir geta einnig veriš sįlfręšilegar eša ašstęšubundnar/félagslegar. Algengt er aš um sé aš ręša samspil margra žįtta. Įhęttužęttir eru persónuleikaeinkenni eins og erfišir skapsmunir, lįgt mótlętažol, žrjóska, slök tilfinningastjórnun, ótti, kvķši og óöryggi. Įrįsargirni getur veriš ein af birtingarmyndum mótžróahegšunar barna. Sum börn rįša illa viš aš heyra „nei“ ef žau vilja fį eitthvaš eša ef žeim eru sett mörk. Sum bregšast illa viš ef žeim er ętlaš aš sinna einhverju sem žau vilja eša nenna ekki aš sinna. Undanfari įrįsargirni er reiši ķ tengslum viš hugsanir um aš vera beittur órétti, tilfinning um aš vera fórnarlamb og ašrar neikvęšar hugsanir og tilfinningar. Žegar reišin nęr vissu stigi getur barniš oršiš stjórnlaust og žį jafnvel įrįsargjarnt.

Uppeldisašferšir
Ķ žessum mįlum hafa foreldrar išulega reynt żmsar uppeldisašferšir til aš męta skapofsa og įrįsargirni barns sķns og eru žį skammir algengastar, stundum hótanir um réttindamissi eša ašrar afleišingar. Ķtrekašar skammir tapa fljótt įhrifamętti og auka jafnvel stundum į reiši barnsins. Ķ öšrum tilfellum eru foreldrar óašvitandi aš styrkja reiši og įrįsargirni barns sķns meš žvķ aš gefa fljótt eftir kröfum žeirra. Žetta er algengara t.d. ķ žeim tilfellum sem foreldrar eru oršnir žreyttir eša rįšalausir. Sumir foreldrar eru mešvirkir meš barni sķnu og vorkenna žeim. Enn ašrir foreldrar kenna sjįlfum sér um og finnst žeir ef til vill hafa brugšist sem foreldrar. Foreldrar meš sektarkennd gagnvart börnum sķnum hafa išulega minna žrek og śthald til aš standast kröfur žeirra. Stundum eru foreldrar einfaldlega hręddir viš skapofsa barns sķns og įrįsargirnina og treysta sér žar af leišandi ekki til aš taka į žvķ. Foreldrar sem glķma sjįlfir viš veikindi treysta sér kannski verr til aš neita barni sķnu af ótta viš ofsafengin višbrögš žeirra. Svör eins og  „nei/kannski eša sjįum til seinna“ veršur „okey žį“ og meš žvķ er barniš ķ raun aš fį umbun fyrir aš sżna skapofsa og įrįsargirni. Umbunin aš fį sķnu framgengt ķ kjölfar neikvęšrar hegšunar eykur lķkur į žvķ aš hegšunin endurtaki sig.

Umhverfisžęttir
Įhęttužęttir skapofsa og įrįsargirni finnast stundum ķ umhverfi barnsins t.d. ef ašstęšur į heimilinu eru erfišar. Dęmi um streituvalda ķ fjölskyldu eru langvinn veikindi eša įtök og deilur į heimilinu. Grundvallarbreytingar ķ lķfi barnsins eins og skilnašur foreldra, nżtt foreldri, systkini/stjśpsystkini eša flutningar geta valdiš barninu streitu sem sķšan brżst śt ķ reiši og įrįsargirni. Aš sama skapi getur orsökin legiš ķ žįttum sem tengjast skólanum, nįminu, vinahópnum, tómstundum eša ķžróttum.

Ašrar orsakir
Leita mį orsaka ķ fleiri žįttum svo sem hvort barniš sé aš fį nęgan svefn, hollt mataręši og hreyfingu viš hęfi. Allt eru žetta žęttir sem eru mikilvęgir börnum til aš vera ķ góšu andlegu jafnvęgi.

Įhorf ofbeldisefnis hefur einnig veriš tališ til įhęttužįtta įrįsargirni. Samkvęmt rannsóknum er slķkt žó ašeins um aš ręša hjį litlum hópi barna og unglinga. Enn ašrar rannsóknir hafa sżnt fram į aš ašeins lķtinn hluta af įrįsargirni er hęgt aš śtskżra meš įhorfi į ofbeldi einu og sér. Hvaš sem rannsóknum lķšur er mest um vert aš vera mešvitašur um magn og gęši žess efnis sem barniš er aš horfa į og hvort reglur um skjįtķma séu ķ samręmi viš aldur og žroska barnsins.

Aš slökkva į įrįsargirni
Hjįlpa žarf börnum sem beita įrįsargirni ķ bręšiskasti aš stöšva hegšunina enda lķšur žeim sjįlfum illa meš hana. Ręša žarf viš barniš ķ samręmi viš aldur og žroska um hegšunina og neikvęšar afleišingar hennar og fręša žau um hvar mörkin liggja. Samhliša žarf aš finna ašrar vęnlegar leišir fyrir žau til aš fį śtrįs fyrir gremju og reiši og til aš leysa įgreiningsmįl. Fyrirmęli til ungra barna žurfa aš vera skżr og einföld. Sum börn meštaka fyrirmęli betur ef žau eru sett upp meš sjónręnum hętti. Börnum gengur einnig išulega betur aš slökkva į neikvęšri hegšun sé umbunar-, réttinda- og styrktarkerfi notaš samhliša. Markmišiš er aš hjįlpa barninu aš nį betri tilfinningastjórnun, auka mótlętažol og śthald. Um leiš og žroski leyfir žį žarf aš hjįlpa barninu aš finna til įbyrgšar į eigin hegšun og aš skilja aš ofbeldi er ekki leiš til lausnar.

Ašstoš viš börn sem sżna įrįsargirni er margvķsleg m.a. ķ formi samtala, fręšslu, umbunakerfis, atferlismótandi ašferša og sjįlfstyrkingu.

Ķ tilfellum žar sem barn sżnir mótžróa og įrįsargirni er vert aš kanna hvort gera žurfi breytingar į uppeldisašferšum eša menningu heimilisins. Til aš kanna žaš nįnar er gott aš renna yfir helstu atriši:

  • Eru foreldrar samstķga?
  • Er įstśš og umhyggja?
  • Er samvera?
  • Er fręšsla og samtöl?
  • Er jįkvętt andrśmsloft į heimilinu, hlegiš, grķn og gaman?
  • Er veitt umbun viš hęfi, hrós og hvatning?
  • Eru sett mörk, er festa, ašhald og višeigandi reglur sem hęfir aldri og žroska barnsins?
  • Er reglum fylgt eftir?


Önnur śrręši

Foreldrar geta į öllum tķmum sótt sér handleišslu hjį fagašila eša sótt foreldrafęrninįmskeiš. Rįšgjöf er hęgt aš fį hjį sįlfręšingi Heilsugęslu (ókeypis žjónusta fyrir 0 til 18 įra meš tilvķsun frį lękni). Einnig eru rįšgjafar ķ skólum landsins. Upplżsingar um PMTO į landsvķsu mį fį į www.pmto.is. Upplżsingar um žjónustu sveitarfélaga fęst hjį skóla- eša félagsžjónustu sveitarfélaganna.

Vinna fagašila felst ķ aš ręša viš foreldra og barniš og leita orsaka/įhęttužįtta ķ umhverfinu til aš hęgt sé aš vinna meš žį, laga og breyta žvķ sem breyta žarf. Séu vķsbendingar um aš rekja megi orsök įrįsargirni til röskunar eša frįvika af einhverju tagi žarf aš fį žaš stašfest meš višeigandi sįlfręšilegum greiningartękjum.

 


Višbrögš viš įreitni į vinnustaš

Allir vinnustašir ęttu aš hafa višbragšsįętlun til aš fylgja ef kvartaš er yfir óęskilegri hegšun į vinnustašnum. Óęskileg hegšun getur birst meš żmsum hętti svo sem ķ formi kynferšislegrar įreitni. Įreitni er hegšun og framkoma sem er ķ óžökk tiltekins einstaklings og hefur žann tilgang eša žau įhrif aš misbjóša viršingu viškomandi.

Önnur birtingarmynd er einelti. Um er aš ręša endurtekna neikvęša hegšun og framkomu sem veldur vanlķšan hjį žeim sem fyrir henni veršur. Dęmi um birtingarmyndir eineltis er aš hunsa, nišurlęgja, gera grķn aš eša lķtillękka, móšga, sęra eša ógna og hóta manneskju. Skošanaįgreiningur eša įgreiningur vegna ólķkra hagsmuna fellur ekki hér undir.

Starfsmönnum žarf aš vera ljóst meš hvaša hętti hęgt er aš tilkynna atvik eša hegšun eins og žeirri sem hér er lżst, hvert skal beina tilkynningunni og hvernig śrvinnsluferlinu er hįttaš.

Tilkynningaeyšublaš og verkferli
Tilkynningaeyšublaš er ašgengilegt öllum ef žaš er į heimasķšu stofnunar eša fyrirtękis. Į mörgum vinnustöšum er įkvešinn hópur eša teymi sem fengiš hefur žaš hlutverk aš taka viš og vinna śr kvörtunum af žessu tagi. Teymiš hefur jafnvel fengiš sérstaka fręšslu um hvernig verklagi skal hįttaš.

Ķ minni fyrirtękjum eša žar sem tengsl starfsmanna eru mikil t.d. vegna ęttar- eša vinatengsla getur veriš naušsynlegt aš fį utanaškomandi sérfręšiašstoš til aš vinna ķ mįlinu.

Teymiš hefur einnig rįšgefandi hlutverk. Starfsmašur ętti aš geta leitaš til teymisins, rįšfęrt sig viš ašila žess eša fengiš leišbeiningar ef hann er t.d. óöruggur meš hvaš hann skal gera telji hann aš brotiš sé į sér į vinnustašnum.

Dęmi um verkferli:

  • Teymiš ręšir viš tilkynnandann til aš fį ķtarlegri upplżsingar
  • Teymiš ręšir viš ašra sem kunna aš hafa upplżsingar eša vitneskju um mįliš
  • Teymiš gerir ašgeršarįętlun og leggur undir žann sem tilkynnir. Hann nżtur jafnframt višeigandi og naušsynlegrar leišbeiningar frį eineltisteyminu. Dęmi um atriši sem įkvešin eru ķ samrįši viš žann sem tilkynnir:
    a) Hvernig upplżsingaöflun skuli hįttaš
    b) Vinnsluhraši mįlsins
    c) Hvenęr talaš er viš meintan geranda.

Telji sį sem tilkynnir aš honum sé ógnaš į vinnustašnum, sé t.d. ekki vęrt eftir aš hafa kvartaš, er skošaš meš hvaša hętti hęgt er aš tryggja öryggi hans/lķšan į mešan mįliš er kannaš nįnar t.d.:
a) Meš tilfęrslu eša breytingum į stašsetningu ašila į vinnustašnum
b) Bjóša tilkynnanda upp į sveigjanleika ķ starfi telji hann žaš naušsynlegt eša tķmabundiš leyfi frį störfum

 

  • Meintur gerandi er bošašur ķ vištal og upplżstur um efni kvörtunarinnar og honum gefinn kostur į aš bregšast viš
  • Žegar rętt hefur veriš viš alla hlutašeigandi ašila leggur teymiš mat į heildarmynd mįlsins og upplżsir ašila um nišurstöšur sķnar meš munnlegum og skriflegum hętti.

Sé žaš mat teymisins aš kvörtun eigi viš rök aš styšjast žurfa stjórnendur aš įkveša hvaša afleišingar skulu vera fyrir geranda og hvernig hlśa skal aš žolandanum. Ķ alvarlegustu mįlum af žessu tagi gęti atvinnurekandi, ef um opinbera stofnun er aš ręša, įkvešiš aš grķpa til ašgerša sambęrilegar žeim sem sem kvešiš er į um ķ Lögum um réttindi og skyldur starfsmanna rķkisins (1996 nr. 70). Sé grunur um lögbrot er tilkynnandi jafnframt hvattur til snśa sér meš mįliš til lögreglu.

Sé žaš mat teymisins aš kvörtun eigi ekki viš rök aš styšjast žarf engu aš sķšur aš vinna ķ mįlinu sem dęmi skoša ašstęšur eša atburšarįs sem leiddi til žess aš starfsmašur taldi sig knśinn til aš kvarta yfir öšrum starfsmanni. Vinna aš žvķ aš koma samskiptum aftur ķ višunandi horf og aš öllum geti lišiš vel į vinnustašnum.

Nįnar um śrvinnsluferliš:
Ašgeršir/ķhlutun taka miš af fjölmörgum žįttum ž.m.t.:
a) Alvarleika kvörtunarinnar
b) Hvort um sé aš ręša nżtt mįl eša endurtekna hegšun

Upplżsingar/gögn sem verša til ķ einstöku mįli og varša ašila žess skulu vera ašgengileg ašilum mįlsins.

Forvarnir į vinnustaš
Į öllum tķmum, óhįš žvķ hvort kvörtunarmįl sé ķ vinnslu ętti fyrirtęki/stofnun aš stušla aš markvissum forvörnum gegn óęskilegri hegšun į vinnustaš eins og kvešiš er į um ķ reglugerš nr.1000/2004. Samhliša śrvinnslu er auk žess skošaš hvernig:
a) Forvörnum er hįttaš og hvort ganga žurfi röskar fram ķ forvarnarvinnu
b) Samskiptum stjórnenda og starfsmanna er hįttaš
c) Hęgt sé aš betrumbęta stašarbrag enn frekar enda er jįkvęšur stašarbragur helsta forvörn gegn kynferšislegri įreitni og einelti.

Mįlalok og eftirfylgni
Mįli lżkur žegar sį sem tilkynnir lętur vita aš sś hegšun sem kvartaš er yfir sé hętt.
Mįl er tekiš upp aš nżju ef žörf žykir. Fylgst veršur įfram meš mįlsašilum. Einnig er lišur ķ eftirfylgni aš veita mįlsašilum, stundum vinnustašnum ķ heild sinni, višeigandi stušning eša ašra ašstoš sem į viš hverju sinni. Višbragšsįętlun er endurskošuš reglulega og ķ samręmi viš reynslu af vinnslu mįla sem tilkynnt er um į vinnustašnum.

 


Hvaš get ÉG gert?

Ašdragandi jóla er glešitķmi fyrir marga, börn jafnt sem fulloršna. Jólin eru hįtķš barna og kęti žeirra og tilhlökkun er sennilega einn af hįpunktum tilveru žeirra. Ķ samfélagi okkar finnst mörgum žaš vera sjįlfsagt aš börn séu įhyggjulaus, geti notiš bernskunnar og hlakkaš til żmissa višburša ķ lķfinu. Allt um kring eru allsnęgtir og śrvališ hefur aldrei veriš meira hvort heldur af mat, fatnaši, leikföngum eša öšru afžreyingarefni. Žaš skżtur žvķ skökku viš aš vita aš hér bśa börn sem hafa žaš slęmt og lķšur illa žrįtt fyrir allt tal um rķfandi góšęri. Margir žeirra sem komu illa śt śr hruninu eru enn aš berjast ķ bökkum. Hśsnęšisvandi og hįtt leiguverš eru mešal žįtta sem standa fyrir žrifum. Stašfest er aš žaš hafa ekki allar fjölskyldur hśsaskjól. Sumar fį aš halla höfši hjį vinum eša ęttingjum ķ skamman tķma ķ einu eša bśa ķ hśsnęši sem ekki er mönnum bjóšandi.

Fįtękt er ķ öšrum tilfellum fylgifiskur eša afleišing annarra vandamįla t.d. veikinda, žar meš tališ gešręnna veikinda eša fķknivanda. Börn foreldra sem glķma viš langvinn veikindi, lķkamleg eša gešręn, sitja oft ekki viš sama borš og börn heilbrigšra foreldra. Sama mį segja um börn žeirra sem bśa į heimilum žar sem įfengis- eša fķknivandi er til stašar žótt slķkur vandi spyrji ekki um félagslega stöšu eša efnahagslega afkomu. Annar hópur barna sem lķša žjįningar eru börn sem bśa į ofbeldisheimilum. Heimilisofbeldi finnst ķ öllum tegundum fjölskyldna, óhįš efnahag og félagslegri stöšu.

Börnin į žessum heimilum sem hér hefur veriš lżst hlakka oft ekkert til jólanna né annarra hįtķša nema sķšur sé. Sum segjast hata jólin. Kvķši og įhyggjur varna žvķ aš žau finni fyrir tilhlökkun. Įhyggjur barna ķ žessum ašstęšum snśast oft um hvernig įstandiš verši į heimilinu į ašfangadagskvöld žegar jólin ganga ķ garš. „Veršur mamma komin ķ glas fyrir mat? Nįum viš aš opna pakkana įšur en pabbi sofnar? Veršur rifist og slegist eins og ķ fyrra? Hvert get ég flśiš žegar lętin byrja? Kemur eitthvert liš heim?“

Žau sem eiga yngri systkini eru jafnvel komin meš plan B og jafnvel C. Žessi börn hafa lęrt af reynslu sem hefur ręnt žau barnęskunni og eru aš axla įbyrgš eins og žau vęru fulloršin. Žau reyna aš halda vęntingum ķ lįgmarki, žį verša vonbrigšin minni. Ef žetta sleppur til um žessi jól žį er žaš bara bónus. Mörg eru bśin aš žrauthugsa hvort og žį hvaš žau geti gert til aš draga śr lķkunum į aš foreldrar žeirra skemmi jólin. „Ó, hvaš žaš vęri nś gaman ef viš gętum boršaš saman jólamatinn, opnaš pakkana, hlegiš og grķnast og fariš svo įhyggjulaus aš sofa. Kannski veršur žaš žannig um žessi jól?“

Verndandi žęttir

Mešal verndandi žįtta er aš lįta okkur žessi börn varša, vera mešvituš um žau og ašstęšur žeirra og vera tilbśin aš grķpa inn ķ. Verndandi žįttur gegn fįtękt er samfélagiš og samstaša ęttingja eša nįgranna. Tilfinningatengsl viš einhverja utan heimilis getur skipt sköpum, veriš akkeri og haldreipi, styrkur og stušningur. Okkur ber aš vera mešvituš um lķšan og ašbśnaš ekki eingöngu okkar barna heldur allra barna sem verša į vegi okkar: barna vina okkar, vina og bekkjarfélaga barna okkar, barna samstarsfélaga eša barna nįgranna. Ef viš höfum įhyggjur af einhverju žessara barna žį žarf aš spyrja: „Hvaš get ég gert ķ stöšunni sem gagnast žessu barni?“

Įbyrgš, mešvitund og stundum žor er žaš sem žarf til aš stķga inn ķ ašstęšur eša atburšarįs ef óttast er aš hagsmunum barns sé įbótavant eša žęr séu ekki bošlegar žvķ. Stundum er naušsynlegt aš tilkynna mįl til Barnaverndar eša hringja į lögreglu ķ tilfellum žar sem grunur leikur į um aš heimilisofbeldi og/eša stjórnlaus neysla sé ķ gangi. Ef viš veršum žess įskynja aš barn bżr viš óvišunandi ašstęšur er ašeins eitt sem ekki mį gera og žaš er AŠ GERA EKKI NEITT.


Kaupa greiningu og losna viš bišlista

„Börn eru aš fį frįbęra heilbrigšisžjónustu er varša lķkamleg veikindi hér į landi, en žegar kemur aš andlega žęttinum, sįlinni, vanlķšan, žį erum viš bara meš allt nišrum okkur finnst mér,“ segir Kolbrśn Baldursdóttir sįlfręšingur. Rętt var viš hana ķ Samfélaginu um greiningarferli barna sem glķma viš frįvik ķ žroska og hegšun. Kolbrśn segir bišlista eftir žroskagreiningu langa og śrlausnir tķmafrekar, efnameiri foreldrar bregši margir į žaš rįš aš borga fyrir greiningu į einkareknum stofum.
 

Slķk staša żti undir ójöfnuš. Efnaminni foreldrar verši aš taka lįn eša bķša. Greining sé algert lykilatriši til aš fį višeigandi žjónustu og ašstoš. Kolbrśn segir afar mikilvęgt aš greining barna gangi hratt fyrir sig žvķ annars sé hętta į aš vandamįl stękki og hlaši utan į sig.

Hlusta mį į vištališ viš Kolbrśnu hér


Foreldrar hvattir til aš kaupa greiningar į stofu śt ķ bę fyrir börn sķn vegna bišlista hjį sįlfręšingum skóla

KB fréttir 4Vanlķšan barns sem tengist nįmi og nįmsgetu er merki um aš eitthvaš sé aš. Žaš mį ekki dragast lengi aš greina vandann og veita višeigandi śrręši ef barniš į ekki missa trś į sjįlfu sér. Bišlisti ķ greiningu hjį Sįlfręšižjónustu skóla er langur. Foreldrum er bent į einkareknar stofur. Ekki allir foreldrar hafa rįš į aš kaupa slķka žjónustu sem kostar aldrei minna en 100 žśsund

Sjį nįnar


Hvar mun ég eiga heima um nęstu jól?

Barnasįttmįli Sameinušu žjóšanna var lögfestur į Alžingi 2013. Rķkisstjórnir sķšastlišin 10 įr hafa enn sem komiš er einungis tekiš tillit til hluta af įkvęšum hans. Žegar kemur aš žvķ hvernig bśiš er aš börnum ķ ķslensku samfélagi er margt įbótavant. 

Hópur barna žvęlist um į vergangi meš foreldrum sķnum vegna hśsnęšisskorts og hįrrar hśsaleigu. Börn eru nęm į tilfinningalegt įstand foreldra sinna og skynja vel óöryggi žeirra og kvķša. Višvarandi óstöšugleiki og óvissa sem fįtękar fjölskyldur glķma viš kemur illa nišur į börnunum. Ekki allar fjölskyldur vita svo dęmi sé tekiš hvar žęr munu eiga höfši sķnu aš aš halla um nęstu jól.

Flokkur fólksins mun leggja allt ķ sölurnar til aš koma meš lausnir til skemmri og lengri tķma ķ hśsnęšismįlum verši hann kjörinn į Alžingi. Skašsemi žess aš alast upp viš ašstęšur sem žessar eru išulega miklar og djśpstęšar og kemur hvaš verst nišur į börnunum. Įhrif žess aš bśa viš langvarandi óöryggi grefur undan trś og trausti barns į umhverfi sķnu. 

Žaš bķšur žeirra flokka sem fį brautargengi ķ alžingiskosningum į laugardaginn og komandi rķkisstjórn ęriš verkefni ķ žessum mįlum. Margir sem setiš hafa į valdastóli hafa ķtrekaš lofaš aš įstandiš muni batna en raunin er aš žaš hefur versnaš.
Flokkur fólksins óskar žess aš fį tękifęri til aš sżna aš hann vill, getur og skal ganga ķ žessu mįl af krafti fįi hann tękifęri til.

Höfundur er sįlfręšingur og skipar 2. sęti į frambošslista Flokks fólksins ķ Reykjavķkurkjördęmi noršur.


Gerum grein fyrir okkar hagsmunatengslum, ef einhver eru, fyrir kosningar

Ég var aš hlusta į vištal viš Vilhjįlm Įrnason ķ morgun sem sagši aš žaš vęri bagalegt aš frambjóšendur geršu ekki grein fyrir hagsmunatengslum sķnum fyrir kosningar. Žess er ekki krafist fyrr en komiš er į žing. Žvķ langar mig aš setja hér fordęmi til aš styšja žessi orš Vilhjįlms og stašfesti hér meš aš hvorki ég né eiginmašurinn eigum hluti né sitjum ķ stjórnum fjįrmįlafyfirtękja. Viš skuldum ekki skatta né önnur opinber gjöld og loks er gott aš žaš komi fram aš viš erum ekki kröfuhafar į neina banka:)


Heimiliš mitt er tjald

bśa ķ tjaldiHvaš skal segja? Sjįlfstęšisflokkurinn ętlar aš lękka skatta į sama tķma og žau segja aš engar frekari skeršingar verši. Engin umręša į žeim bę um fólkiš sem talaš var viš ķ fréttum sjónvarps kl. 19, fólkiš sem bżr ķ tjaldi og hśsbķl vegna žess aš žaš ręšur ekki viš aš borga leigu į hśsnęšismarkaši. Hvaš hefur Mišflokkurinn sagst ętla aš gera fyrir žetta fólk? Žau höfšu tękifęri ķ žrjś įr til aš leysa žennan stóra vanda.


Mannréttindabrot gegn börnum fįtękra

Samkvęmt opinberum tölum er tališ aš foreldrar um nķu žśsund barna séu undir lįgtekjumörkum sem er meš öllu óįsęttanlegt.

Žegar kemur aš sjįlfsögšum mannréttindum eins og skólagöngu veršur aš tryggja aš börn sitji viš sama borš įn tillits til efnahagsstöšu foreldra žeirra. Krafa Flokks fólksins er aš grunnskólar landsins verši gjaldfrjįlsir meš öllu og aš börnum verši tryggšur gjaldfrjįls og hollur matur ķ grunnskólum og leikskólum.

Sjį nįnar grein į visi.is


Heilbrigšiskerfiš svelt

Nišurskuršur undanfarinna įra ķ heilbrigšisžjónustu hefur lengt bišina eftir heilbrigšisžjónustu. Žetta hefur valdiš auknu įlagi į heilbrigšisstofnanir og starfsfólk stofnana. 

Stefna Flokks fólksins ķ heilbrigšismįlum er aš veita žį grunnžjónustu sem mörkuš er ķ lögum um heilbrigšisstofnanir og aš margra mįnaša bišlistar ķ ašgeršir eša greiningar heyri sögunni til. Undanfarin įr hafa veriš allt aš tveggja įra bišlistar ķ ašgeršir, į Barna- og unglingagešdeild og Žroska-og hegšunarmišstöš.

Ķslenska heilbrigšisstéttin bżr yfir dżrmętum mannauši. Hluti sérfręšinga er reyndar löngu farinn af landi brott vegna versnandi starfskjara og vinnuumhverfis og fundiš sér eftirsóknarveršari tękifęri į erlendri grundu žar sem störf žeirra eru betur metin aš veršleikum. Žaš er į įbyrgš stjórnvalda aš gera starfsumhverfiš ķ ķslenska heilbrigšiskerfinu ašlašandi og eftirsóknarvert. Ķ dag vantar nokkur hundruš hjśkrunarfręšinga til starfa. Žar er ekki einungis launamįlum og lélegu starfsumhverfi um aš kenna. Undirmönnun og įlag į heilbrigšisstarfsfólk er lķka įstęšan. Flokkur fólksins krefst tafarlausra śrbóta ķ heilbrigšismįlum.

Ķ sķšustu fjįrlögum var nišurskuršarhnķfnum enn beitt af krafti į heilbrigšiskerfiš. Ķ auknum męli er veriš aš leggja grunn aš einkareknum fyrirtękjum sem sinna grunnheilbrigšisžjónustu og sérhęfšum lękningum.

Einkavęšing er dżr lausn. Almenningur greišir komugjald en rķkiš borgar afganginn. Einkaašilar eru millilišir sem fį arš śr fyrirtękjum sķnum. Hęgt er aš bera saman annars vegar bandarķska kerfiš og hins vegar danska kerfiš og er hiš bandarķska kerfiš tvöfalt dżrara.

Flokkur fólksins vill styrkja žessa meginstoš sem almenna heilbrigšiskerfiš er. Veita žarf meira fjįrmagni beint og millilišalaust ķ opinberar heilbrigšisstofnanir, heilsugęsluna og į Landspķtalann. Žegar fjįrframlög aukast er hęgt aš endurskipuleggja žjónustuna meš žaš aš leišarljósi aš fjölga heilbrigšisstarfsmönnum, létta įlagiš į starfsfólk og bęta starfsumhverfiš. Ķ kjölfariš mį ętla aš grynnki į bišlistum. Bišlistar til tveggja įra eru meš öllu óvišunandi og skżrt merki um langvarandi fjįrsvelti ķ žennan mįlaflokk.

Kolbrśn Baldursdóttir er sįlfręšingur og skipar 2. sęti į frambošslista Flokks fólksins ķ Reykjavķkurkjördęmi Noršur.


Heilbrigšisstarfsfólki ętlaš aš hlaupa hrašar, gera meira

Reykjaviknordur (4)Flokkur fólksins vill styrkja žessa meginstoš sem almenna heilbrigšiskerfiš er. Veita žarf meira fjįrmagni beint og millilišalaust ķ opinberar heilbrigšisstofnanir, heilsugęsluna og į Landspķtalann. Žegar fjįrframlög aukast er hęgt aš endurskipuleggja žjónustuna meš žaš aš leišarljósi aš fjölga heilbrigšisstarfsmönnum, létta įlagiš į starfsfólk og bęta starfsumhverfiš. Ķ kjölfariš mį ętla aš grynnki į bišlistum. Bišlistar til tveggja įra eru meš öllu óvišunandi og skżrt merki um langvarandi fjįrsvelti ķ žennan mįlaflokk.

Sjį greinina Heilbrigšiskerfiš svelt ķ heild sinni hér
Höfundur er sįlfręšingur og skipar 2. sęti į frambošslista Flokks fólksins ķ Reykjavķkurkjördęmi Noršur.


Flokkur fólksins segir NEI viš įfengissölu ķ matvöruverslunum og lögleišingu kannabisefna

Flokkur fólksins hefur skżra stefnu žegar kemur aš vernd barna og ungmenna. Hann viršir žį vernd sem stjórnarskrįin og Barnasįttmįli Sameinušu žjóšanna veitir. Ķ 3. grein Barnasįttmįlans segir aš „Allar įkvaršanir eša rįšstafanir yfirvalda sem varša börn skulu byggšar į žvķ sem börnum er fyrir bestu“. Įfengissala ķ matvöruverslunum eša lögleišing kannabisefna er börnum ekki fyrir bestu. Viš žessu segir Flokkur fólksins NEI.

Sjį rökstušning


Tveir frambjóšendur, bįšir sįlfręšingar ręša mįlefni barna ķ ķslensku samfélagi

Tveir frambjóšendur, bįšir sįlfręšingar, annar frį Flokki fólksins og hinn frį Framsókn ręša stefnur flokkanna ķ heilbrigšis- og skólamįlum og margt fleira sem varšar velferš barna ķ ķslensku samfélagi. Hér er slóšin:

Į Śtvarpi Sögu
EG OG KRISTB


Fįtęk börn į Ķslandi

1. „Ég er leišur žvķ ég get sjaldnast fengiš žaš sama og vinir mķnir. Ekki til peningur segir mamma žegar ég spyr hvenęr ég fę nżjasta tölvuleikinn. Kannski ķ afmęlis eša jólagjöf segir pabbi stundum žegar ég spyr hann. Žaš žżšir lķtil aš tala um žetta. Verst žykir mér aš geta ekki bošiš vinum mķnum heim. Ég vil ekki aš žau sjįi aš ég į ekki herbergi og hvaš er žröngt hjį okkur. Svo ef einhver vinur minn kęmi og yrši svangur žį er oft ekki mikiš til ķ ķsskįpnum handa honum. En verst er aš mamma og pabbi hafa ekki efni į aš leyfa mér aš fara į ķshokkķnįmskeišiš eins og besti vinur minn fęr“.


2. „Viš mamma bśum ķ einu litlu herbergi. Mamma og pabbi misstu allt ķ Hruninu. Viš įttum fyrirtęki. Ég veit ekki hvenęr viš fįum ķbśš. Ég hlakka mest til aš fį ķbśš žar sem ég get fariš ķ sturtu. Viš höfum ekkert svoleišis nśna. Ég fer ķ sturtu ķ sundi žegar ég žarf aš fara ķ baš. Ég veit žaš žżšir ekki aš kvarta. Žaš er bara engin peningur til. Ef ég eignašist pening myndi ég kaupa mér föndurdót. Mér finnst allt ķ lagi aš vera ķ gömlum fötum śr Rauša Kross bśšunum į mešan mér er ekki strķtt.“

Flokkur fólksins vill śtrżma fįtękt į Ķslandi og krefst žess aš ekkert ķslenskt barn bśi viš fįtękt. Velmegandi žjóš eins og Ķsland žar sem lķfskjör og hagsęld eru almennt góš į ekki aš lķša fįtękt. 

Greinina mį sjį ķ heild sinni į visir.is. 
Fįtęk börn į Ķslandi


Börn eiga ekki aš žurfa aš bķša eftir žjónustu ķ allt aš tvö įr

bišlistarFlokkur fólksins setur skólastarf ķ öndvegi og leggur įherslu į sjįlfsstyrkingu, mannleg samskipti, viršingu og kęrleika. Męta žarf barninu į einstaklingsgrundvelli svo hęgt sé aš męta žörfum žess og gefa žvķ kost į aš njóta getu og fęrni sinnar.

Komi ķ ljós aš barn glķmi viš vanda af einhverju tagi skiptir snemmtęk ķhlutun mestu mįli til aš barn fįi višeigandi žjónustu. Eins og stašan er ķ dag žarf barn sem glķmir viš nįmserfišleika, félags- eša tilfinningarvanda aš bķša ķ allt aš tvö įr eftir aš fį frumgreiningu į sķnum vanda į vegum sveitarfélaga. Slķk greining er forsenda žess aš barn fįi framhaldsgreiningu hjį Barna- og unglingadeild og Žroska- og hegšunarmišstöš sem einnig er meš margra mįnaša bišlista. Bišlistar til talmeinafręšinga eru jafnlangir.

Flokkur fólksins vill nį nišur bišlistum og eyša žeim hiš fyrsta. Börn eiga ekki aš žurfa aš bķša eftir žjónustu sem žessari mįnušum saman. Forsenda žess aš hęgt sé aš velja višeigandi śrręši og finna leiš til lausna į vanda eša vanlķšan barns er aš fagleg greining liggi fyrir. Į mešan barniš bķšur er hętta į aš sjįlfsmat žess beri hnekki og žaš fyllist óöryggi meš sjįlft sig. Ašgengi aš žjónustu fagašila til handa börnum, greiningum og mešferšum ķ žeim tilfellum sem žaš er metiš naušsynlegt žarf aš verša betra og jafnara į landsvķsu. 


Hvar į aš taka peningana?

KrónanŽetta er spurning sem allir stjórnmįlaflokkarnir fį um žessar mundir žegar loforšin streyma fram um hvernig žeir ętla aš bęta samfélagiš.

Flokkur fólksins vill aš lķfeyrissjóšakerfiš verši endurskošaš, mešal annars aš stašgreišsla skatta sé greidd viš inngreišslu ķ sjóšina en ekki viš śtgreišslu śr žeim eins og hśn er nśna. Žetta mun auka tekjur rķkissjóšs um tugi milljarša króna į įri sem hęgt vęri aš setja t.a.m. ķ heilbrigšiskerfiš, gjaldfrjįlsa grunnheilbrigšisžjónustu og til aš uppręta bišlista. 


Gjaldfrjįls grunnheilbrigšisžjónusta og jöfn tękifęri til sįlfręšiašstošar

sįlfr mynd

Hér er nišurlag greinar Sįlfręšižjónusta forvörn gegn sjįlsvķgum sem sjį mį ķ heild sinni į visi.is 

 

 

Flokkur fólksins vill aš grunnheilbrigšisžjónusta verši gjaldfrjįls. Vinna žarf ķ žvķ aš efla sįlfręšižjónustu ķ landinu annars vegar meš žvķ aš žjónustan verši nišurgreidd eins og ķ nįgrannalöndum okkar og hins vegar aš heilsugęslustöšvar verši fullmannašar sįlfręšingum til aš sinna öllum aldurshópum. Meš žessum hętti geta allir haft jafnan ašgang aš sįlfręšižjónustu og sömu tękifęri til aš leita sįlfręšiašstošar įn tillits til efnahags eša fjįrhagslegrar afkomu.

 Einstaklingar eldri en 18 įra sem glķma viš žunglyndi og kvķša meš tilheyrandi fylgifiskum hafa oft ekki efni į sįlfręšiašstoš. Fólk getur aš sjįlfsögšu leitaš til gešlękna og er sś žjónusta nišurgreidd af rķkinu. Biš eftir tķma hjį gešlękni er ķ sumum tilfellum bżsna löng. Fólk hefur vissulega ašgang aš brįšamóttöku ķ neyšartilfellum.

Einstaklingnum ber aš hafa frelsi til aš velja sér žį žjónustu sem hann telur aš best męti sķnum séržörfum hverju sinni. Žetta val žarf aš geta veriš óhįš efnahag og fjįrhagslegri afkomu. Vęri sįlfręšižjónusta nišurgreidd eins og gešlęknažjónusta gęti einstaklingurinn vališ hvort hann vilji leysa śr sįlręnum vanda sķnum og nį bęttari lķšan meš žvķ aš sękja mešferš hjį sįlfręšingi eša fara ķ vištal hjį gešlękni og jafnvel fį įvķsuš gešlyf ķ sama tilgangi. Ķ mörgum tilfellum, sérstaklega žeim erfišustu, žarf fólk žjónustu beggja fagašila.

Eins og mįlin standa ķ dag hafa ekki allir jöfn tękifęri til aš nżta sér sįlfręšižjónustu. Ķ raun mį segja aš sįlfręšižjónusta standi einungis žeim efnameiri til boša. Žaš žykir mörgum óskiljanlegt af hverju Ķslendingum hefur ekki tekist aš fylgja nįgrannalöndum sķnum ķ žessu efnum. Sįlfręšižjónusta er hluti af grunnheilbrigšisžjónustu ķ löndum sem viš viljum bera okkur saman viš.

Žaš er löngu tķmabęrt aš sįlfręšižjónusta verši hluti af žeirri  grunnheilbrigšisžjónustu sem almannatryggingakerfiš tekur žįtt ķ aš greiša nišur. Forvarnarśrręšin į borš viš sįlfręšiašstoš žurfa aš vera ašgengileg öllum įn tillits til efnahags.

Sķšastlišinn įratug hafa sįlfręšingar ķtrekaš reynt aš fį rįšamenn til aš sjį mikilvęgi žess aš nišurgreiša sįlfręšižjónustu m.a. meš žvķ aš sżna fram į žann sparnaš sem slķkur samningur myndi skapa ķ heilbrigšiskerfinu. Lķklegt er aš meš tilkomu nišurgreišslna į sįlfręšižjónustu geti dregiš śr gešlyfjakostnaši. Vęri slķkur žjónustusamningur til getur sįlfręšižjónusta sem slķk flokkast sem raunhęf forvörn gegn sjįlfsvķgum og sjįlfsvķgstilraunum sem og öšrum erfišleikum og vandamįlum sem upp kunna aš koma ķ lķfi sérhvers einstaklings.

Sįlfręšingar eru nś komnir į flestar heilsugęslustöšvar landsins og ber žvķ aš fagna. Sįlfręšižjónustan er gjaldfrjįls fyrir börn frį 0 til 18 įra og konur sem vķsaš er af Męšravernd. Enn vantar töluvert upp į aš fullmanna allar stöšur sįlfręšinga. Fjįrmagniš sem var eyrnamerkt til aukningar sįlfręšižjónustu m.a. fyrir fulloršna skilaši sér ekki sem skyldi til heilsugęslustöšva. Žęr stöšvar sem myndu vilja bęta viš stöšuhlutfall sįlfręšings žyrftu žį aš taka žaš af öšrum rekstrarliš t.d. fękka öšru starfsfólki. Engar skżringar hafa fengist į af hverju žeir fjįrmunir sem eyrnamerktir voru til aš auka stöšuhlutfall sįlfręšinga skilušu sér ekki žangaš sem žeim var ętlaš. Nišurstašan er sś aš ašeins žęr stöšvar sem voru meš rekstrarafgang gįtu aukiš viš stöšugildi sįlfręšings til aš sinna aldurshópnum sem er eldri en 18 įra.

Kolbrśn Baldursdóttir er sįlfręšingur og skipar 2. sęti į frambošslista Flokks fólksins ķ Reykjavķkurkjördęmi noršur.


Aukiš fé til fręšslu og forvarna ķ skólum og sjįlfsstyrkingu fyrir börnin

kynfer. ofb, mįlžingFemķnistafélag Hįskóla Ķslands bošaši til mįlžings um kynferšisofbeldi žar sem fulltrśum stjórnmįlaflokkanna var bošiš aš koma og svara hvaš okkar flokkur ętlaši aš gera ķ mįlefnum kynferšisofbeldis į Ķslandi hljóti hann brautargengi ķ komandi kosningum.
Flokkur fólksins:
- Vill veita auknu fé ķ višvarandi fręšslu og forvarna ķ skólum og sjįlfstyrkingu fyrir börnin
-Ljśka hiš fyrsta heildstęšri ašgeršarįętlun rķkisins ķ kynferšisofbeldismįlum en hśn hefur legiš į borši stjórnvalda um langa hrķš
- Vill aš grunnheilbrigšisžjónusta verši gjaldfrjįls
- Vill aš ašgengi aš sįlfręšižjónustu verši jafnt um allt land įn tillits til efnahagslegrar afkomu

Flokkur fólksins:
- Hefur Barnasįttmįla Sameinušu žjóšanna aš leišarljósi ķ öllum mįlefnum er varša börn
-Leggur įherslu į aš börn fįi alltaf hlustun og njóti įvallt vafans segi žau frį ofbeldi
- Leggur įherslu į samvinnu skóla, grasrótarsamtaka og heimila ķ žessum mįlum sem öšrum er varšar börn
- Leggur įherslu į fręšslu um višbrögš fulloršinna ef barn segir frį ofbeldi
- Leggur įherslu į fręšslu til stofnana og fagstétta um tilkynningarskylduna

Margt annaš var rętt sem Flokkur fólksins tók undir žar į mešal aš staša brotažola ķ ofbeldismįlum er óvišunandi. Brotažolar verša aš fį aukna aškomu aš eigin mįlum!

kynfer. ofb, mįlžing

Dżranķš, finna žarf gerendur dżranķšs og hjįlpa žeim aš stöšva atferliš

Žaš er fįtt sem veldur manni eins mikilli sorg og harmi og fréttir af dżranķši. Oft er ekkert vitaš um hvort žarna sé į feršinni ungmenni eša fulloršinn einstaklingur. Viš fréttir af žessu tagi velta margir įn efa fyrir sér hvernig andleg lķšan žess sem žetta gerir sé? Mašur fer aš leita orsaka og einhverjir spyrja įn efa hvort gerandinn hafi e.t.v. veriš meiddur sjįlfur, er hann jafnvel haldinn miklum sįrsauka, reiši og biturleika sem hann nęrir meš žvķ aš pynta og drepa dżr?
Hver svo sem orsökin er, viršist ljóst aš sį sem svona gerir er ekki heill.
Ég hef sem sįlfręšingur veriš spurš alls konar spurningar ķ žessu sambandi. Sem dęmi er spurt, getur veriš aš sį sem žetta gerir sé bara hreinlega sišblindur og ill manneskja?
Önnur algeng spurning ķ žessu sambandi er hvort žetta sé ekki allt sjónvarpinu og tölvuleikjunum aš kenna? Žessum spurningum er erfitt aš svara enda lķklegt aš orskir séu flóknari en svo aš hęgt sé aš kenna einhverju einu um.
 
Ef skyldi vera um ungmenni aš ręša er oft įlitiš aš uppeldinu sé um aš kenna eša er viškomandi haldinn einhverri röskun?
 
Ķ mörgum tilfellum vitum viš aldrei hver var aš verki, ungmenni eša fulloršinn. Eitt teljum viš vķst aš sį sem svona gerir hefur ekki mikla samkennd, alla vega ekki meš dżrum. Sé um aš ręša fleiri en einn aš verki koma spurningar um įhrifagirni. Sé um aš ręša hóp mį spyrja hvort hér sé um hópžrżsting aš ręša? Getur einstaklingur veriš svo įhrifagjarnt aš ef hvattur til aš taka žįtt ķ verknaši sem žessum lįti hann tilleišast?
Svona mį lengi spekślera og oft fįst engin svör. Eftir situr ömurlegur veruleiki, einhver įkvaš aš meiša og drepa dżr sem enga vörn eša björg gat sér veitt. Gerandinn finnur e.t.v. ekki tilfinningu eftirsjįr akkśrat nśna en sķšar, einn daginn ķ lķfi hans er lķklegt aš samviskan kalli. Mikiš langar mig til aš nį ķ žennan geranda/gerendur til aš hjįlpa honum/žeim aš stöšva žetta hręšilega atferli!
 
 
 
 
 

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband