Bloggfęrslur mįnašarins, įgśst 2015

Įhrif skilnašar į börn

Tķmarnir hafa breyst. Ķ grunnskóla eša barnaskóla eins og žaš hét minnist ég žess aš hafa veriš eina skilnašarbarniš ķ bekknum. Gagnvart skilnaši foreldra var ķ žį daga takmarkašur skilningur.

crying child

Hvernig lķšur skilnašarbörnum ķ dag?

Skilnašur er aldrei aušveldur. Skilnašur hefur alltaf einhver įhrif į börnin jafnvel žótt reynt sé aš halda žeim sem mest utan viš hann. Sś breyting sem į sér staš viš skilnaš ž.e. aš foreldrar flytja ķ sundur hefur oftast mikil įhrif į börnin. Žau eru ekki lengur aš vakna į morgnana meš bįša foreldra sķna į heimilinu. Hversu mikil og djśpstęš įhrif fer eftir ótal breytum svo sem aldri, žroska og tengsl barnsins viš foreldra sķna. 

Margt hefur breyst į 50 įrum.  Įn žess aš hafa einhverjar rannsóknarnišurstöšur til aš styšjast viš, žį vil ég engu aš sķšur fullyrša aš ķ sumum tilvikum er hęgt aš finna bekk žar sem jafnvel helmingur barnanna eiga foreldrar sem ekki bśa saman.  

Samhliša žeirri stašreynd aš skilnušum hefur fjölgaš hefur višhorf til skilnašar almennt séš breyst. Nśna eru foreldrar og žeir sem sinna börnum hvort heldur ķ skóla eša ķ tómstundum farin aš skilja betur įhrif skilnašar į börn og mögulegar afleišinga hans į sįlarlķf barnanna.

Góšir foreldrar sem setja hagsmuni barna sinna ķ forgang reyna žess vegna aš vanda sig og leitast viš sem mest žeir geta aš lįgmarka og milda neikvęšustu žęttina sem skilnašinum fylgir.

Undir hvaša kringumstęšum er skašsemin mest? 

Alvarlegar og langvinnar afleišingar skilnašar į börnin eru helst ķ žeim tilvikum žar sem skilnašurinn hefur haft langan og įtakamikinn ašdraganda og žar sem börnin hafa jafnvel oršiš į milli ķ hatrömmum deilum foreldra sinna. Ekki bętir śr skįk ef foreldrarnir halda įfram eftir skilnašinn aš deila og skammast śt ķ hvort annaš fyrir framan börnin og börnin verša jafnvel bitbein žeirra.

Börnunum ķ žessum tilfellum finnst jafnvel stundum skilnašur foreldra sinna vera žeim aš kenna. Vanlķšan žeirra er oft mikil, žau upplifa óöryggi, vonleysi og sorg. Barni sem lķšur meš žessum hętti į erfitt meš aš glešjast, hlakka til og slaka į ķ félagslegum samskiptum. Sjįlfsmat žeirra bżšur hnekki og oft reyna žau aš lįta sig "hverfa", ķ žaš minnsta, lįta lķtiš fyrir sér fara. Sum hętta aš bjóša vinum sķnum heim žvķ žau vilja ekki aš neinn viti um skilnašinn.

Žeir sem eru aš ķhuga skilnaš eša standa e.t.v. ķ erfišum og sįrsaukafullum skilnaši verša aš huga sérstaklega aš andlegri lķšan barna sinna ķ skilnašarferlinu. Žeir verša aš gęta žess aš erfišar tilfinningar, reiši og e.t.v. biturleiki žeirra bitni undir engum kringumstęšum į börnunum.

Aš setja sig ķ spor barna sinna undir žessum kringumstęšum ętti ekki aš vera erfitt fyrir neitt foreldri. Prófa ķ smįstund aš ķmynda sér aš vera barniš sitt sem er aš reyna aš skilja af hverju mamma og pabbi vilja ekki vera lengur saman og af hverju žau žurfa aš vera svona reiš viš hvort annaš.


Börn sem beita ofbeldi

Af hverju beita börn ofbeldi? Sįlfręšingur segir żmsar įstęšur aš baki… „Börn sem beita ofbeldi lķšur ekki vel sjįlfum

Sjį umfjöllun į Fréttanetinu

Ofbeldismynd


Mešvirkni ķ uppeldi į stundum rętur aš rekja til vanlķšunar og óöryggis foreldra

Uppeldi sem samanstendur af kęrleika, festu, hvatningu, hrósi og fręšslu er lķklegt til aš skila góšum įrangri. Markmišiš er aš barniš vaxi og verši sjįlfstęš, gefandi, įbyrg og hugsandi manneskja sem skilur og skynjar meš hvaša hętti hśn getur stušlaš aš betra samfélagi fyrir sjįlfa sig og ašra. Ekkert barn er nįkvęmlega eins og annaš. Engu aš sķšur er įkvešinn kjarni sem skiptir sköpum ķ uppeldi ef žaš į aš takast eins vel og kostur er.

Öskur

Žaš er aldrei of mikiš af įstśš ķ uppeldinu. Hins vegar rugla sumir foreldrar saman įstśš og ofdekri. Dęmi um žetta er žegar foreldrar allt aš kęfa barniš sitt af žvķ sem žau telja vera umhyggju og góšsemi en er ķ raun eftirlęti, markaleysi og jafnvel mešvirkni. Žegar žannig er hįttaš er stundum veriš aš uppfylla žarfir foreldranna frekar en barnsins. Enda žótt um góšan įsetning er aš ręša į mešvirkni meš barni sķnu oft rętur aš rekja til vanlķšunar og óöryggis foreldranna. Foreldrum sem glķma sjįlfir viš andlega vanlķšan skortir stundum žrek og įręšni til aš setja börnum sķnum mörk. Sektarkennd veršur til žess aš žeir gefa frekar eftir og treysta sér ekki til aš gera kröfur sem hęfir aldri barnanna og žroska. Žannig geta sįlręn veikindi foreldra veikt žau ķ foreldrahlutverkinu.

Neikvęš įhrif markaleysis

Sumir foreldrar segja e.t.v. aš žeir séu eftirlįtir viš börn sķn vegna žess aš žeir elski žau svo mikiš og séu jafnvel „slęmir“ foreldrar ef žeir banni barni sķnu of oft eša neiti kröfum žeirra. En vęntumžykja hefur ekkert aš gera meš hversu mikiš barniš fęr aš stjórna eša fęr af veraldlegum gęšum. Mörgum foreldrum veršur žetta ljóst žegar neikvęš įhrif markaleysis eša ofdekurs sżna sig t.d. žegar, ķ staš žakklętis og įnęgju koma enn meiri kröfur, vansęld og óįnęgja. Žegar svo er komiš getur veriš žrautinni žyngri aš ętla žį aš fara aš setja reglur og ramma. Grundvöllur foreldrakęrleiks er aš setja hagsmuni barnsins įvallt ķ forgang. Ķ žvķ felst aš leišbeina žvķ, setja žvķ mörk, veita žvķ festu og ašhald. Foreldrarnir rįša. Žeir vita hvaš barninu er fyrir bestu og žeir bera įbyrgš į žvķ til 18 įra aldurs.

Reglurammi samfélagsins er til žess geršur aš styšja foreldra ķ uppeldishlutverkinu. Markmišiš er aš vernda og kenna barninu naušsynleg atriši sem žaš žarfnast til aš auka lķkur į velfarnaši ķ lķfinu. Oft kemur sį tķmi aš barniš lķkar illa viš reglurnar, finnst žęr ósanngjarnar og finnst foreldrar sķnir vera bęši vondir og leišinlegir. Žegar sś staša kemur upp verša foreldrar aš standa fast į sķnu og minna sig į hvers hagsmuna veriš er aš gęta meš reglunum og hvaša tilgangi žeim er ętlaš aš žjóna. Vissulega er mikilvęgt aš hlusta į barniš sitt og naušsynlegt er aš geta sżnt sveigjanleika žegar svo ber viš. Meš višeigandi festu og ašhaldi ķ uppeldinu sem hęfir aldri og žroska hverju sinni eru foreldrar aš sżna ķ verki aš žau elska barniš sitt og vilja gera allt sem žarf til aš hįmarka möguleika žess į aš skapa sér hamingjurķkt lķf.

Hvaš er svona mikilvęgt viš ramma, reglur, festu og aga?

Meš žvķ aš skorast undan aš setja upp višhlķtandi ramma ķ kringum barniš, setja žvķ mörk og gera višeigandi kröfur til žess er veriš aš svķkja barniš um tękifęri til frekari félags- og persónužroska. Žaš er veriš aš svķkja žaš um aš öšlast aukinn skilning og innsęi ķ fjölmargar leikreglur umhverfisins; aš lęra żmsa fęrnižętti, standast kröfur, setja sig ķ spor annarra, beita sjįlfsaga, žekkja eigin takmörk, įtta sig į persónulegum mörkum annarra, getu til aš taka įbyrgš, sinna skyldum og margt fleira. Įhrif og afleišingar af markalausu uppeldi koma ekki einungis fram ķ persónulegum žįttum heldur einnig žegar barniš žarf aš eiga samskipti viš ašra, axla įbyrgš og taka afleišingum į eigin gjöršum.

Er hęgt aš hrósa of mikiš?

Hvatning, hrós og örvun eru mešal kjarnažįtta farsęls uppeldis og getur, ef rétt er notaš, aldrei oršiš of mikiš. Vissulega er hęgt aš kęfa barniš af innantómu hrósi eins og öllu öšru. Ef barniš sér sjaldan tengingu milli hróss sem žaš fęr og žess sem veriš er aš hrósa žvķ fyrir, missir hrósiš gildi sitt smįm saman. Barn sem ališ er upp viš mikla og višvarandi hvatningu og hrós žegar viš į er lķklegt til aš žroska meš sér jįkvęša og sterka sjįlfsmynd sem stušlar aš auknu persónulegu og félagslegu öryggi. Barn sem bżr yfir slķkum styrkleikum, finnur og veit aš žaš getur meš jįkvęšri hugsun og hegšun nįš markmišum sķnum og haft góš įhrif į umhverfiš. Žetta barn er lķklegt til aš žróa meš sér sjįlfsviršingu en žaš er einmitt hśn sem er öflugasta vörnin gegn ytri vį. Einstaklingur sem ber viršingu fyrir sjįlfum sér er sķšur lķklegur til aš įkveša aš gera eitthvaš sem t.d. getur skašaš heilsu hans. Fįtt annaš er eins skotheld forvörn og sjįlfsviršing sem og jįkvęš sjįlfsmynd.

Fręšsla ķ uppeldi

Fręšsla ķ uppeldi veršur seint ofmetin. Hęgt er aš fręša barniš sitt meš žvķ aš nota:

  1. Umręšur, samtöl, bein fyrirmęli og leišbeiningar
  2. Meš sżnikennslu, (barniš horfir į fyrirmyndir) og einnig meš leikręnni tjįningu
  3. Kennsluefni: bękur, sjónvarpsefni, hljóšbękur og annaš efni sem hlustaš er į ķ sjónvarpi, tölvu eša śtvarpi.

Žessar ašferšir eru żmist notašar ķ sitt hvoru lagi eša saman, allt eftir aldri og žroska barnsins og hvaš veriš er aš kenna hverju sinni. Mikilvęgt er aš nota sem oftast dęmi śr persónulegu lķfi barnsins žvķ žį į žaš mestu möguleikana į aš tileinka sér skilabošin.

Žaš sem kenna žarf um leiš og aldur og žroski leyfir:

Samkennd, setja sig ķ spor annarra, hlśa aš žeim sem žess žarfnast žegar žess er kostur. Aš koma įvallt vel fram viš ašra lķka žį sem manni finnst ekki skemmtilegir eša įhugaveršir.

Aš hirša vel um sjįlfan sig og umhverfi sitt (ķ samręmi viš aldur og žroska).

Aš tjį tilfinningar, žarfir, segja hvaš mašur vill og žarf, hvers mašur óskar og vęntir.

Aš hlusta į hvaš ašrir eru aš segja.

Aš gęta aš sér ķ umhverfinu, fara varlega og meta įhęttur (ķ samręmi viš aldur og žroska).

Aš hlķta fyrirmęlum foreldra, kennara og annarra sem annast uppeldi barnsins.

Aš gera įvallt sitt besta.

Aš beita sjįlfan sig aga, lęra aš stundum žarf aš bķša og einnig lęra aš ęfingin skapar meistarann.

Aš taka įbyrgš į eigin gjöršum žar į mešal mistökum, ekki kenna öšrum um ef illa fer heldur horfa ķ eigin barm og spyrja, hvaš gat ég gert öšruvķsi? Hvaš kenndi žetta mér?

Gera mį rįš fyrir aš flest allir foreldrar vilji ašeins žaš besta fyrir börn sķn. Uppeldi er žar engin undantekning. Finnist foreldrum žeim skorta frekari fręšslu og žjįlfun viš uppeldi barna sinna bjóšast žeim tękifęri til aš sękja uppeldistękninįmskeiš eša sękja vištöl hjį fagašila.

Kolbrśn Baldursdóttir, sįlfręšingur
www.kolbrunbaldurs.is


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband